Huta Lubycka krzyż Jana i Maryi

Huta Lubycka, w centrum miejscowości przy skrzyżowaniu głównej drogi i drogi prowadzącej na północ w kierunku opisanego tu ciekawego krzyża z 1851 roku stoi kamienno żeliwny krzyż. Stoi na niezabudowanej działce, bardzo ładnie wyeksponowany, zadbany i świeżo na biało odmalowany. Gdy kręciłem się koło tego krzyża, mną zainteresował się gospodarz mieszkający po sąsiedzku. Wspomniał przekazaną mu przez dziadków historię tego krzyża. Wspomniał, że opiekują się nim i ostatnio oczyścili go z warstw farby, po czym został ponownie pomalowany już przez innych mieszkańców. Krzyż jest zadbany i nie ma na nim wieloletnich warstw co pozwala odczytać inskrypcję. Krzyż zbudowany jest z dwustopniowego cokołu ozdobionego na górze prostymi rozszerzającymi się gzymsami, w dolnej, szerszej części wykuto delikatne wnęki, w jednej z nich znajduje się inskrypcja. Pomalowany na biało cokół zwieńczony jest pomalowanym na srebrno żeliwnym krzyżem z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa i figurkami świętych u jego podnóża. Całość ustawiono na dwustopniowej solidnej podstawie, górna mniejsza część została sfazowana. Gospodarz powiedział, że krzyż ten został postawiony jako wotum dziękczynne za szczęśliwy powrót z wojny (I wojna) do domu. Tylko nie za bardzo rozumie kto go postawił, na krzyżu odczytywał jako Animary Woło.. Wołos… Pewnie chodzi o nazwisko Wołoszyn bardzo popularne w tej okolicy.  Na Roztoczu możemy spotkać upamiętnienia postawione w tej intencji, które to mniej lub bardziej nawiązują do okresu wielkie wojny, jednak są one nieliczne. Tu z inskrypcji nie wynika nic co miałoby coś wspólnego z wojną, jednak też nic temu nie zaprzecza i jeśli istnieje taki przekaz ustny, to możemy to przyjąć jako wotum dziękczynne. I nasuwa się pytanie, ile takich ogólnie opisanych krzyży może być poświęconych zarówno poległym jak i darem szczęśliwie ocalałych z wojny.

Inskrypcja jest dość czytelna wykonana w języku polskim

” T[a] FIGURA POSTAWIONA NA CHWAŁĘ BOŻĄ PRZEZ FONDATOR [J]AN I MARY[A] WOŁOS[xxx]” Niestety nie ma roku ufundowania krzyża. Fundatorami może być małżeństwo gdzie mąż wrócił do domu lub też, rodzice dziękują Bogu za powrót syna z wojny. Jednak informacji o tym tu nie ma, pozostaje to tylko w sferze życzeniowych niedopowiedzeń.

Reklamy

Huta Lubycka kamienny krzyż z 1861 roku

Huta Lubycka, kolejny kamienny krzyż przydrożny, tym razem ustawiony od strony wschodniej miejscowości, przy drodze do Łazowej. Znajduje się na małym zalesionym wzgórku tuż przy drodze. W formie przypomina spotykane w okolicy wzory. Bardzo podobny stoi przy tej samej drodze po przeciwnej stronie wsi w kierunku Woli Wielkiej. Niestety, ze względu na porowatość kamienia oraz pokrycie krzyża warstwami farby nie udało mi się odczytać inskrypcji. Konieczne jest precyzyjne usunięcie farby by nie uszkodzić liter. Inskrypcja została wykonana cyrylicą, można odróżnić pojedyncze znaki. W miarę czytelny jest rok postawienia krzyża, najprawdopodobniej jest to 1861 rok. Krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa o prostych ramionach, zakończonych rozszerzającymi się na końcach ramion gzymsami. Dolna część pionowego ramienia pogrubiona. Całość została zamontowana w pojedynczej solidnej podstawie. Pod nią znajduje się dzielona szeroka płyta kamienna stabilizująca całą konstrukcję.

GPS: N: 50° 18′ 44,54″ E: 23° 25′ 59,86″

Pawliszcze niebieski krzyż

Przysiółek Huty Lubyckiej Pawliszcze. Na południowym krańcu wsi, przy drodze asfaltowej stoi bardzo ładnie wyeksponowany kamienny bruśnieński krzyż. Krzyż posadowiony został na solidnej kamiennej dwuczęściowej podstawie na której ustawiono dwustopniową mniejszą podstawę krzyża. Niestety z czasem krzyż osiadał, wtedy poziomowano go ponownie wkładając drobny kamień pomiędzy dwie solidne kamienne podstawy. W podstawie ustawiono krzyż o prostych ramionach bez ozdobników na brzegach. Na krzyżu umieszczono wizerunek Chrystusa a na bocznej poziomej belce ozdobniki w formie pięciopłatkowych kwiatków. W dolnej poszerzonej części krzyża wykonano inskrypcję napisana cyrylicą. Inskrypcja wykonana jest bardo starannie, równo ułożono litery na całej powierzchni. Niestety litery bardzo cienkie co na początku nadawało im na pewno elegancji, jednak po tylu latach stają się one nieczytelne. Na prawej stronie krzyża kamień wygląda tak jak by zwietrzał zacierając napisy. Mogło to również być spowodowane przez nieumiejętną próbę usunięcia farby jaką cały krzyż został pokryty i chyba to było przyczyną uszkodzenia inskrypcji.  Dziś tylko część można odczytać a części się też domyślić, jednak nawet to nie tworzy pelnego tekstu. W inskrypcji na górze mamy rok wykonania krzyża 1891 a poniżej tekst pisany cyrylicą Слава Тоби Господи, слава Тоби co można by przetłumaczyć jako Chwała Tobie Panie (Gospodarzu), Chwała Tobie. W dolnej części określono fundatora jednak ta część jest dla mnie nieczytelna, udaje mi się odczytać jedynie słowo „Staraniem” „стараніем” i początkowe kilka liter kolejnych wersów.

GPS: N: 50° 18′ 51,52″ E: 23° 26′ 33,9″

Huta Lubycka, bruśnieński krzyż z 1851 roku

Kamienny bardzo ciekawy, ponad dwumetrowy krzyż, położony na skraju lasu na północno zachodnim krańcu wsi. Krzyż bardzo ładnie wyeksponowany, świeżo pomalowany na biało jest już z daleka widoczny. Niestety malowanie to ułatwia odnalezienie go jednak skutecznie uniemożliwia odczytanie treści jaka się na nim znajduje. Udaje się odcyfrować jedynie na górnej pionowej belce INRI, więc krzyż opisany jest w języku Polskim a nie cyrylicą z pozostałego tekstu udaje się odczytać jedynie rok postawienia upamiętnienia 1851. Na środku krzyża wykuty jest głęboki mały krzyżyk, Krzyż ten jest bardzo podobny do krzyża postawionego przy polnej drodze prowadzącej w kierunku Gorajów, no południowej stronie Huty Lubyckiej Posiada on podobny mały wykuty krzyżyk na środku, też jest opisany w języku polskim, posadowiony jest również na pojedynczej płaskiej podstawie. Krzyż ten wykonany z jednego płaskiego bloku kamiennego, co nadaje mu bardzo charakterystycznego wyglądu, jest „płaski” patrząc od boku. Posiada nawet bardzo naturalne ugięcie na całej swojej wysokości. W odróżnieniu od tego położonego na południu, ten nie posiada równych ramion a rozszerzające się na zewnątrz co przypomina formę krzyża celtyckiego.

GPS: N: 50° 18′ 50,59″ E: 23° 25′ 19,76″

Pawliszcze krzyż z 1883 roku

Na końcu przysiółka Pawliszcze, w Hucie Lubyckiej, po lewej stronie drogi, pod rosłymi drzewami dostrzec możemy solidnych rozmiarów bruśnieński krzyż. Z daleka wygląda bardzo dobrze, jednak jak się okazuje po obejrzeniu z bliska krzyż jest uszkodzony. Pozbawiono go prawie całej inskrypcji. Czytelnych jest tylko kilka liter, niecałe dwa rzędy na samym dole. Jak się okazało z relacji osób miejscowych krzyż dosłownie kilka lat temu został okaleczony, prawdopodobnie siekierą ściosano inskrypcję.

Krzyż postawiony jest na solidnej dużej trzystopniowej podstawie, na najwyższym stopniu wykuto rok postawienia krzyża 1883. Krzyż z wizerunkiem Chrystusa oraz symbolach czaszki i skrzyżowanych piszczeli. Ramiona zakończono trójlistnie. W dolnej, rozszerzonej części pionowego ramienia zamieszczono w płytkiej wnęce inskrypcję pisaną cyrylicą, która to została niestety uszkodzona. Całość jest pokryta białą farbą choć nie zaciera ona symboli.

GPS: N: 50° 19′ 2,85″ E: 23° 25′ 59,98″

Kołajce, krzyż Józefa Żołądka

Kołajce, choć ten cypel leśny w którym znajduje się krzyż obecnie należący do dość odległych Kniazi. Kamienno-żeliwny krzyż znajduje się w wąskim pasie lasu przylegającym do drogi prowadzącej z Łazowej do Huty Lubyckiej. Odnaleźć go możemy idąc odchodzącą ma północ, w prawo od asfaltu leśną ścieżką około 200 metrów. Kamienny wapienny krzyż z dwustopniowmym cokołem ustawiony jest na niedużej dwustopniowej podstawie, którą ustawiono na stabilizującej cały krzyż szerszej kamiennej kwadratowej płycie. Górna część cokołu ozdobiona została prostym rozszerzającym cokół gzymsem, pionowe krawędzie posiadają przypominające frezowanie jakie wykonuje się na drewnianych belkach. Inskrypcja wykonana w języku polskim, czytelna. Litery wykute są bardzo głęboko ale też i bardzo nierówno. Na górnym cokole odczytać możemy datę upamiętnienia „R:1881 DNiA- 27 LiSTOP”. W części dolnej intencję „TA- FiG. Pos. za. odpuszcz.Grz. Józefa [XXX][XXX] Żołądek”. Ta figura postawiona za odpuszczenie grzechów Józefa i [litery usunięte] Żołądek. W miejscu usunięcia najprawdopodobniej było drugie imię członka rodziny Żołądka. Ciekawe czy  w tej formie imię „Józefa” to imię kobiece czy też męskie, ale tego chyba się już nie dowiemy. Cokół został zwieńczony żeliwnym krzyżem z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa  i aniołkami oraz ozdobami u podstawy. Nad nimi umieszczono nieczytelną tabliczkę. Niestety dzisiaj krzyż już wielokrotnie łatany, nie jest najlepszym stanie, widać to nawet na przestrzeni kilku ostatnich lat że coś dzieje się z nim niepokojącego.

GPS: N: 50° 20′ 17,11″ E: 23° 27′ 35,18″

Łazowa, kamienny cokół przy Kołajcach

Łazowa, kamienny cokół krzyża. Na wschód od nieistniejącej dziś wsi Kołajce, po wschodniej stronie drogi prowadzącej z Łazowej do Huty Lubyckiej dostrzec możemy kamienny cokół najprawdopodobniej uszkodzonego krzyża. Przypisywanie tego cokołu i miejsca jest może troszeczkę ze względu na odległość karkołomne jednak obecnie administracyjnie teren ten podlega właśnie pod Łazową. Cokół jest dość często fotografowany, tak jak krzyż Leszczyńskiego na wzgórzu za Hutą Lubycką, pełnią rolę takich charakterystycznych lokalnych znaków Roztocza. Do naszych czasów przetrwał tylko uszkodzony cokół z wizerunkiem Matki Boskiej umieszczonej we wnęce środkowej części cokołu. Sam cokół posiada bardzo mocno uszkodzoną górną szerszą część, w której znajdowało się gniazdo do montażu krzyża, cześć ta od dołu ozdobiona była poziomymi gzymsami. W dolnej części, najwęższej wykuto wnękę z wizerunkiem Matki Boskiej a nad nią napis М. БОЖА (M. Boża). Następnie cokół rozszerza się, miejsce to ozdobiono również poziomymi gzymsami. W tej części znajdowała się inskrypcja wykonana cyrylicą. Niestety inskrypcja jest w całości nieczytelna. Można wyróżnić tylko kilka pojedynczych znaków po prawej stronie. Wydaje się, że w prawym dolnym roku można odczytać znaki 901 co mogłoby wskazywać na 1901 rok, jednak może to być też nadinterpretacja, choć bardzo prawdopodobna. Cokół posiada również uszkodzony dolny trzpień mocujący go kiedyś w podstawie, teraz jest mniej stabilny. Mam wrażenie, że od czasu do czasu cokół jest on przekręcany, pewnie by dopasować ustawienie do warunków oświetleniowych zdjęcia. Przy ostatniej wizycie cokół przesunięty był tak mocno, że nie stal centralnie na podstawie. Sama podstawa wykonana została z kwadratowych płyt kamiennych tworzących stabilną konstrukcję.

Gdzieś niedawno w to miejsce zwieziono i odłożono obok kolejną kamienna podstawę. Nie wygląda jak by była wyorana na okolicznych polach. Niestety, jeśli przywędrowała tu, to znaczy, że miejsce jej pierwotnego położenia jak i pewnie nieistniejącego już krzyża pozostanie nieznane.  Z jednej strony dobrze, że ktoś zadał sobie trud i przetransportował ją tu by nie zniszczyć, a z drugiej strony może to doprowadzić do tworzenia takich małych niechcianych wysypisk i zacierania śladów pierwotnego usytuowania tych kamiennych pamiątek. Gdyby ktoś znał poprzednią lokalizację kamiennej podstawy to prosiłbym o informację.

 

GPS: N: 50° 20′ 11,98″ E: 23° 27′ 41,51″